Wat is homeostase?
Homeostase is een proces waarmee het organisme zijn inwendige evenwicht, en dus een goede gezondheid, kan bewaren terwijl de buitenwereld voortdurend verandert. Bij de mens en de verschillende zoogdieren zijn talrijke processen voortdurend en gezamenlijk actief om het organisme goed te laten functioneren. Die taak is complex, want het lichaam wordt geconfronteerd met verschillende veranderlijke externe factoren, zoals temperatuur, stressfactoren, voeding enz.
Het duidelijkste voorbeeld is de buitentemperatuur. Als het erg koud is, moet het organisme vechten om zijn temperatuur op peil te houden en niet in onderkoeling te raken. Verschillende receptoren melden aan de hersenen dat het koud is en dat ze moeten reageren. Als reactie veroorzaken de hersenen een vernauwing van de bloedvaten en een stijging van de bloeddruk, waardoor minder warmte verloren gaat: de homeostase blijft behouden, het systeem heeft zijn rol gespeeld.
Bij grote stress die angst veroorzaakt, bijvoorbeeld een examen of een sollicitatiegesprek, reageert het lichaam door bepaalde hormonen vrij te maken, waaronder adrenaline, die de hartslag en de bloeddruk verhogen, maar ook de lichaamstemperatuur en de alertheid, als reactie op de situatie.
Deze voorbeelden tonen hoe de inwendige parameters van uw lichaam kunnen schommelen als reactie op externe gebeurtenissen. Dankzij 5 miljoen jaar evolutie kan het menselijk lichaam externe gebeurtenissen doeltreffend opvangen om optimaal te blijven functioneren.
Het endocannabinoïde systeem
Het endocannabinoïde systeem (ECS) is een systeem dat bij alle zoogdieren aanwezig is en in de jaren tachtig werd ontdekt. Het is het onderwerp van ontelbaar veel onderzoek, zo belangrijk zijn de werking en de effecten ervan op het organisme. Studies hebben receptoren, liganden en enzymen gevonden die verbonden zijn met het endocannabinoïde systeem, overal in het lichaam: van het zenuwstelsel tot het immuunsysteem en het spijsverteringsstelsel, via de weefsels en in nog veel andere delen van het organisme. Het ECS speelt een fundamentele rol in de fysiologie van het lichaam, omdat het de andere systemen helpt een essentiële evenwichtstoestand te bewaren: de homeostase.
Onderzoeksresultaten wijzen erop dat het endocannabinoïde systeem een rol speelt in de regulering van ontsteking, eetlust, pijn, angst, stofwisseling enz.
De structuur ervan ziet er als volgt uit; het heeft 3 hoofdbestanddelen:
- Cannabinoïde receptoren, aanwezig in het hele lichaam, waaronder de hersenen en het zenuwstelsel, maar ook op veel cellen van het immuunsysteem. Die receptoren heten CB1 en CB2, TRPV 1 en 2, en GPR 18, 55 en 119.
- Het ECS maakt in de hersenen endocannabinoïden aan, zoals anandamide, die zich binden aan de hierboven genoemde cannabinoïde receptoren.
- Bepaalde enzymen breken de endocannabinoïden af zodra die gebruikt zijn.
Het endocannabinoïde systeem is dus een signaalsysteem dat een belangrijke rol speelt in de regulering van het evenwicht van het menselijk lichaam, maar ook bij alle gewervelde dieren. Het is betrokken bij heel veel functies, zoals de ontwikkeling en de plasticiteit van de neuronen, de regulering van de eetlust, de immuunfunctie, de stofwisseling en de energieregulatie, de cognitie, pijn, geheugen, slaap enz.
Een ontregeling ervan wordt dan ook in verband gebracht met pathofysiologische situaties. Sinds het begin van de jaren 2000 heeft dr. Ethan Russo, een onderzoeker gespecialiseerd in medicinale cannabis, het begrip „cannabinoïdetekort” uitgewerkt. Volgens deze hypothese, gepubliceerd in 2004 en opnieuw onderzocht in 2016, zouden bepaalde aandoeningen zoals migraine, fibromyalgie of het prikkelbaredarmsyndroom verband kunnen houden met een tekort in het endocannabinoïde systeem; ze is niet bewezen. Studies hebben aangetoond dat het ECS bij bepaalde ziekten veranderd was, zoals kanker, darm- of hartziekten, chronische pijn en posttraumatische stress. Die waarnemingen tonen niet aan dat een inname van CBD (cannabidiol) of andere cannabinoïden uit hennep (Cannabis Sativa) zo'n disbalans herstelt: de hypothese van het „cannabinoïdetekort” blijft omstreden, en er is geen enkele grond om te zeggen dat CBD de symptomen verbetert of een ziekte vertraagt. CBD is geen geneesmiddel; vraag bij ziekte advies aan uw arts.
CBD
Cannabidiol (CBD) is een stof uit hennep (Cannabis Sativa) die in grote hoeveelheden in de bloemen zit, en niet in de zaden van de plant. Het is de fytocannabinoïde (cannabinoïde afkomstig van de plant) met het hoogste gehalte in deze variëteit. In de variëteit Cannabis Indica overheerst THC (psychotroop en illegaal in Frankrijk). De effecten van CBD op stress, angst, ontsteking, pijn of slaap worden bestudeerd, zonder dat er tot nu toe een conclusie mogelijk is. In tegenstelling tot THC-rijke recreatieve cannabis maakt CBD niet afhankelijk en heeft het geen bedwelmende effecten.
Het verschil tussen CBD en THC
Jarenlang werd cannabis alleen geassocieerd met THC, een fytocannabinoïde met psychotrope effecten op het organisme. Het is de variëteit Cannabis Indica die door de illegale distributienetwerken van recreatieve cannabis wordt gebruikt, en die in Frankrijk bij wet verboden is. Toch bevat de cannabisplant meer dan honderd cannabinoïden, THC inbegrepen (125 opgesomd door Radwan et al., Molecules, 2021). De variëteit die wordt gebruikt om CBD (cannabidiol) te maken, of hennep voor een ander gebruik, is Cannabis Sativa, waarvan het THC-gehalte bijna nul is en verplicht lager dan 0,3% (Frans ministerieel besluit (arrêté) van 30 december 2021). De verkochte producten moeten altijd aan die drempel voldoen. CBD heeft niet de psychotrope effecten van THC, maar is daarom niet zonder bijwerkingen (slaperigheid, spijsverteringsklachten, wisselwerkingen met geneesmiddelen).
CBD en homeostase
In het laboratorium werkt CBD in op verschillende doelwitten: het kan de activiteit remmen van het enzym FAAH, dat anandamide afbreekt (een endocannabinoïde die het lichaam zelf aanmaakt), en zich binden aan de TRPV1-receptoren, die betrokken zijn bij de regulering van temperatuur, pijn en ontsteking. Die mechanismen, vooral waargenomen in cellen of bij dieren, rechtvaardigen niet de conclusie dat CBD bij de mens helpt om de homeostase of een goede gezondheid te bewaren.
Welke CBD-producten zijn toegestaan?
Er bestaan veel CBD-producten, maar geen enkel ervan mag beweren het endocannabinoïde systeem te „ondersteunen”: voor CBD is geen enkele gezondheidsclaim toegestaan. In Frankrijk zijn CBD-oliën om in te slikken, net als capsules en gummies, levensmiddelen die niet verkocht mogen worden (Novel Food-verordening (EU) 2015/2283, persbericht van het Franse ministerie van Landbouw van 20 mei 2026); de verkoop van bloemen en bladeren van toegelaten variëteiten is toegestaan. Het „entourage-effect” dat aan breedspectrumproducten (CBG, CBN, terpenen, flavonoïden) wordt toegeschreven, blijft een onbewezen hypothese.
