In dit artikel verkennen we hoe het geheugen werkt, ontdekken we wat CBD-olie is en zetten we op een rij wat het onderzoek wel en niet weet over de effecten ervan op de hersenen. We bekijken ook waarom een getuigenis niet volstaat om een effect te bewijzen, en wat het geheugen echt in vorm houdt. Klaar voor deze boeiende reis?
1. Hoe het geheugen werkt
Het geheugen is een complex en mysterieus proces waarmee we de informatie die onze hersenen hebben vastgelegd kunnen opslaan, terugvinden en gebruiken. Stel u het geheugen voor als een immense bibliotheek, waarin elke herinnering een kostbaar boek is dat zorgvuldig op een plank staat. Er bestaan twee hoofdsoorten geheugen: het kortetermijngeheugen en het langetermijngeheugen:
- Het kortetermijngeheugen is als de balie van de bibliotheek, waar we informatie tijdelijk neerleggen voordat we ze gebruiken of opbergen. Het heeft een beperkte capaciteit en een korte levensduur.
- Het langetermijngeheugen is daarentegen de immense opslagruimte van de boekenplanken. Hier worden herinneringen veel langer bewaard, soms zelfs een leven lang.
2. Wat is CBD?
Cannabidiol, gewoonlijk CBD genoemd, is een natuurlijke stof die voorkomt in een plant die hennep heet (Cannabis Sativa). In tegenstelling tot THC, een ander bekend bestanddeel van cannabis, heeft CBD geen psychotroop effect en geeft het dus geen „high” gevoel. De afgelopen jaren is CBD populairder geworden, en er worden het tal van gunstige effecten toegeschreven, ook op het geheugen en de concentratie. Toch is er voor CBD geen enkele gezondheidsclaim toegestaan.
3. CBD en de effecten ervan op de hersenen
CBD werkt in op ons endocannabinoïdesysteem, een complex netwerk van receptoren en neurotransmitters dat in ons hele lichaam aanwezig is, ook in onze hersenen. Het endocannabinoïdesysteem speelt een belangrijke rol bij de regeling van tal van functies, zoals stemming, slaap, eetlust en geheugen.
CBD werkt indirect in op dit systeem en op andere receptoren in de hersenen, volgens mechanismen die nog slecht begrepen zijn. Onderzoekers vragen zich af welk evenwicht het eventueel zou kunnen beïnvloeden, maar bij de mens is geen enkel effect op het geheugen of de concentratie aangetoond.
4. CBD, geheugen en concentratie: wat de studies zeggen
Studies, vooral bij proefdieren of op cellen, onderzoeken of CBD (cannabidiol) hersencellen kan beschermen en de neuroplasticiteit kan beïnvloeden, dat wil zeggen het vermogen van de hersenen om zich aan te passen en te hervormen. Uit deze preklinische resultaten kunnen geen conclusies worden getrokken over een verbetering van het geheugen bij de mens.
Ander onderzoek, met kleine groepen, richt zich op angst en stress, twee factoren die ons concentratievermogen kunnen verstoren. Ook hier rechtvaardigen de resultaten niet de bewering dat CBD-olie alerter maakt of helpt om informatie beter te onthouden.
Verder in dit artikel zetten we op een rij wat het onderzoek naar neurodegeneratieve ziekten zegt, wat de regelgeving voor CBD-producten inhoudt en wat getuigenissen werkelijk waard zijn.
5. CBD en het onderzoek naar neurodegeneratieve ziekten
Neurodegeneratieve ziekten, zoals de ziekte van Alzheimer, dementie en de ziekte van Parkinson, zijn progressieve aandoeningen die het geheugen, de cognitie en het algemene functioneren van de hersenen aantasten. Laboratoriumonderzoek verkent neuroprotectieve en ontstekingsremmende eigenschappen van CBD; op basis daarvan kan er geen beschermende rol tegen deze ziekten aan worden toegeschreven.
Zo hebben onderzoekers die de ziekte van Alzheimer bestuderen bij dieren of op cellen een daling van ontstekingsmerkers onder CBD waargenomen. Deze studies bevinden zich in een voorlopig stadium en zijn niet over te zetten naar de mens. Wie zich zorgen maakt over zijn geheugen, of dat van een naaste, moet zijn arts raadplegen: een vroege diagnose maakt een passende aanpak mogelijk.
6. CBD-producten: wat de regelgeving zegt
Producten op basis van CBD bestaan in diverse vormen, zoals oliën, capsules, kauwgom en vloeistoffen voor verdampers. Producten om in te slikken zijn in de Europese Unie niet als levensmiddel toegelaten volgens de Novel Food-verordening (EU) 2015/2283, en de verkoop ervan is in Frankrijk illegaal; e-liquids vallen op hun beurt onder de regelgeving voor vapen.
Bij de toegelaten producten loopt de kwaliteit sterk uiteen: een onafhankelijke laboratoriumanalyse moet het werkelijke gehalte aan CBD en THC en de afwezigheid van verontreinigingen vermelden. Geen enkele dosis is gevalideerd. CBD kan een wisselwerking hebben met bepaalde geneesmiddelen en bijwerkingen veroorzaken (slaperigheid, spijsverteringsklachten); het wordt afgeraden tijdens de zwangerschap en de borstvoeding.
7. Het voorbeeld van Marie, en de grenzen van getuigenissen
Marie, een lerares van 45 jaar en moeder van twee kinderen, is altijd toegewijd en gepassioneerd geweest door haar werk. Na verloop van tijd raakte ze echter overweldigd door de stress en de verantwoordelijkheden van haar professionele en persoonlijke leven. Haar hoofd draaide voortdurend overuren, en ze kon zich steeds moeilijker belangrijke dingen herinneren. De namen van haar leerlingen, de data van vergaderingen, de details van schoolprojecten... alles leek uit haar geheugen te glippen.
Op een dag, toen ze wanhopig haar autosleutels zocht in haar rommelige huis, besefte Marie dat ze zo niet verder kon. Haar geheugenproblemen begonnen niet alleen haar werk te beïnvloeden, maar ook haar gezinsleven. Ze wist dat ze een oplossing moest vinden om haar evenwicht terug te vinden en haar dagelijks leven beter te beheren.
Toen hoorde ze over CBD. Artikelen en getuigenissen schreven het gunstige effecten toe op het geheugen, de concentratie en stress. In haar situatie is het echter verstandig om eerst haar arts te raadplegen, die de oorzaken van die vergeetachtigheid zal opsporen.
In dit soort situaties brengt het onderzoek vaak chronische vermoeidheid en te weinig slaap aan het licht, als gevolg van een te hoge werkdruk. Alledaagse vergeetachtigheid, zoals sleutels of namen, komt in zulke periodes vaak voor en wijst niet noodzakelijk op een geheugenziekte.
De maatregelen die helpen, zijn dan eenvoudig: lijstjes en een gedeelde agenda, vaste bedtijden en opnieuw aan lichaamsbeweging doen. Deze veranderingen, die het onderzoek in verband brengt met een beter geheugen, hebben enkele weken nodig voordat ze vruchten afwerpen.
Als Marie CBD zou nemen op het moment dat ze haar gewoonten verandert, zou ze haar vooruitgang daaraan kunnen toeschrijven. Dat is precies de beperking van getuigenissen: ze maken het niet mogelijk het effect van een product te onderscheiden van dat van andere veranderingen, noch van het placebo-effect.
Daarom kunnen alleen grondige studies met grote groepen een effect op het geheugen vaststellen. Voor CBD bestaan die tot op heden niet.
8. De andere onderzoeksterreinen voor CBD
Naast het geheugen verkent het onderzoek andere terreinen, zonder vaststaand resultaat:
- stress en angst
- chronische pijn
- slaap.
CBD is niet vrij van bijwerkingen, en het kan een wisselwerking hebben met bepaalde geneesmiddelen, met name via de leverenzymen van cytochroom P450. CBD is geen geneesmiddel: vraag bij een gezondheidsprobleem het advies van een arts.
CBD en geheugen: geen enkel effect aangetoond bij de mens
CBD is een natuurlijke stof die onderzoekers interesseert, met name vanwege de wisselwerking met ons endocannabinoïdesysteem. Maar bij de mens is geen enkel effect op het geheugen of de concentratie aangetoond, en niets rechtvaardigt het om er een preventieve rol tegen neurodegeneratieve ziekten aan toe te schrijven.
Hebt u last van geheugenproblemen, angst of stress, bespreek het dan met uw arts: deze klachten hebben oorzaken die kunnen worden opgespoord en behandeld. Getuigenissen, hoe oprecht ook, vervangen geen doktersbezoek.
Om uw geheugen in vorm te houden, kunt u het beste inzetten op wat zijn waarde heeft bewezen: voldoende slaap, regelmatige lichaamsbeweging, gevarieerde voeding, sociale contacten en activiteiten die de geest prikkelen. CBD is geen geneesmiddel: vraag bij een gezondheidsprobleem het advies van een arts.
