CBD en epilepsie: hoe staat het ermee?
Epilepsie is een neurologische aandoening die lang als een psychiatrisch syndroom werd beschouwd. In de middeleeuwen, en vandaag nog in sommige culturen, wordt iemand in een aanval als door de duivel bezeten beschouwd. Het gaat uiteraard om een neurologische ziekte als alle andere, en de studies over het onderwerp hebben geleid tot een beter begrip van de effecten ervan en tot de ontwikkeling van geneesmiddelen waarmee patiënten hun aanvallen kunnen verminderen. Ook cannabidiol is bestudeerd: een geneesmiddel op basis van gezuiverd cannabidiol, Epidyolex, is op voorschrift toegelaten voor bepaalde zeldzame vormen van epilepsie, onder medisch toezicht. Dat geldt niet voor in de handel verkrijgbare CBD-oliën.
Wat is epilepsie precies?
Het woord epilepsie komt uit het Grieks via het Latijn en betekent „grijpen”, wat het bekende effect van een aanval bij deze ziekte goed weergeeft: die komt volkomen onverwacht. Deze uiting is tijdelijk, en de aanval duurt maar enkele minuten. Ze uit zich in stoornissen zoals bewustzijnsverlies of verward gedrag, een starende blik, herhaalde onwillekeurige bewegingen en een luidruchtige ademhaling. In tegenstelling tot wat men zou denken, gaan epileptische aanvallen niet altijd gepaard met stuipen en beven, al zijn ze soms spectaculair. Meestal uit epilepsie zich voor het eerst tijdens de kindertijd of de adolescentie, of zelfs na de zestig. De aanvallen zijn het gevolg van een plotselinge en tijdelijke ontregeling van de elektrische activiteit van de hersenen. Plotselinge en te sterke ontladingen van zenuwimpulsen verspreiden zich dan over verschillende neuronen, met twee mogelijke gevolgen:
- Een partiële epilepsie, als de abnormale elektrische activiteit tot één zone beperkt blijft. De effecten van deze aanvallen treffen dan slechts bepaalde delen van het lichaam.
- Een gegeneraliseerde epilepsie, als de zenuwimpuls zich naar alle neuronen verspreidt. De effecten van deze aanvallen treffen dan het hele lichaam.
Wat zijn de oorzaken van epilepsie?
Dit gezondheidsprobleem heeft meerdere oorzaken, en bij patiënten met dit syndroom vindt men doorgaans:
- Een erfelijke component in 2/3 van de gevallen.
- Hersenbeschadiging, na een ongeval of een ziekte.
- Verschillende ziekten (hersenvliesontsteking, hersenontsteking, lupus) en min of meer plaatselijke misvormingen van de hersenschors.
- Het gebruik van verschillende middelen (alcohol, geneesmiddelen, enzovoort)
Soms worden de oorzaken van deze aandoening niet gevonden, wat de keuze van een behandeling moeilijker maakt.
Wat zegt het onderzoek over CBD en epilepsie?
Cannabidiol (CBD) is een van de vele cannabinoïden uit hennep (Cannabis Sativa). De afgelopen jaren is het aantal studies over CBD blijven toenemen. In tegenstelling tot THC heeft het geen psychoactieve effecten. Het gebruik van CBD, bijvoorbeeld in de vorm van olie, heeft dus geen bedwelmende of euforiserende effecten, anders dan THC, dat goed bekend is bij liefhebbers van cannabis om te roken. Sommige studies suggereren zelfs dat CBD bepaalde effecten van THC zou kunnen afzwakken.
- Klinische proeven in de Verenigde Staten en in Europa bij patiënten met zeldzame en ernstige vormen van epilepsie (syndroom van Dravet, syndroom van Lennox-Gastaut, tubereuze sclerose of ziekte van Bourneville) hebben geleid tot de toelating van een geneesmiddel op basis van gezuiverd cannabidiol, Epidyolex. Het wordt uitsluitend op voorschrift verstrekt, als aanvulling op andere anti-epileptica en onder medisch toezicht. Voor andere vormen van epilepsie laten de gegevens geen conclusie toe.
- Begin jaren 1980 vergeleek een kleine proef CBD met een placebo bij enkele epilepsiepatiënten; een deel van de patiënten die CBD kregen, had duidelijk minder aanvallen. Zo'n kleine groep laat geen conclusie toe.
- Een online-enquête die in 2015 werd gepubliceerd (Hussain et al., University of California in Los Angeles) bij de ouders van 117 kinderen met therapieresistente epilepsie, verzamelde hun indrukken na enkele maanden gebruik van CBD-producten: een meerderheid van de ouders meldde een daling van de frequentie van de aanvallen. Zonder controlegroep en zonder controle van de samenstelling van de producten kan dit soort enquête op basis van eigen verklaringen geen doeltreffendheid aantonen.
Cannabidiol als geneesmiddel: voor wie?
De klinische proeven hadden betrekking op specifieke patiënten, aan wie een arts het geneesmiddel op basis van cannabidiol kan voorschrijven:
- Kinderen vanaf 2 jaar en volwassenen met het syndroom van Lennox-Gastaut, het syndroom van Dravet of tubereuze sclerose, op voorschrift en onder medisch toezicht.
In de handel verkrijgbare CBD-oliën zijn geen geneesmiddelen: hun gehalte varieert, ze kunnen sporen van THC bevatten en een wisselwerking hebben met anti-epileptica (met name clobazam en valproaat). Hebt u epilepsie, neem dan nooit CBD zonder het advies van uw neuroloog, en stop of wijzig uw behandeling nooit op eigen houtje.
Bij kinderen is alleen het door de neuroloog voorgeschreven geneesmiddel op zijn plaats: geef een kind nooit op eigen initiatief een CBD-product. CBD uit de winkel is geen geneesmiddel en vervangt geen enkele behandeling; alleen de arts bepaalt de dosis van een anti-epileptische behandeling.
