Het immuunsysteem
Het immuunsysteem is een geheel van bewakings- en verdedigingsmechanismen dat ons organisme inzet om virussen, bacteriën, parasieten enzovoort te bestrijden. Het werkt 24 uur per dag, 7 dagen per week. Het immuunsysteem bestaat uit verschillende organen en immuuncellen:
- De lymfeklieren zijn bolletjes zo groot als een erwt die overal in het lichaam voorkomen en krachtige immuuncellen bevatten, de lymfocyten.
- De milt ligt net onder het middenrif, links van de maag. Ook zij slaat lymfocyten op, maar daarnaast monocyten, cellen die voor onze verdediging zorgen. Bij een infectie geeft ze al die cellen vrij in het bloed als reactie op de aanval van een virus of andere ziekteverwekkers.
- De slijmvliezen zijn de weefsels die de binnenwanden van neus, oren, mond, darmen enzovoort bekleden. Ze vormen de overgang tussen de buitenwereld en het inwendige van het menselijk lichaam. Ze zijn een beschermende barrière tussen die twee milieus.
- Het beenmerg maakt onder meer de kostbare witte bloedcellen (leukocyten) aan, die zo belangrijk zijn voor een goede immuniteit.
Hoe wordt het immuunsysteem opgebouwd?
Bij de geboorte van een baby werkt het immuunsysteem al, maar het is nog niet volgroeid. Het ontwikkelt zich door contact met de omgeving en met ziekteverwekkers zoals virussen en bacteriën. Verschillende belangrijke factoren dragen bij aan het versterken van de afweer:
- Bij de geboorte, als de bevalling vaginaal verloopt, komt de baby in contact met de bacteriën en virussen op de slijmvliezen van de moeder. Dat draagt bij aan de kolonisatie van de darm van de pasgeborene en dus aan de ontwikkeling van zijn microbiota.
- Borstvoeding versterkt eveneens het immuunsysteem, omdat moedermelk grote aantallen antistoffen levert.
- Bij de introductie van vaste voeding, wanneer de baby andere voedingsmiddelen dan moedermelk begint op te nemen, treedt een sterke immuunreactie op. Bovendien wordt de darmmicrobiota rijker door het contact met die nieuwe voedingsmiddelen.
- Vaccinatie stimuleert het immuunsysteem en helpt het om bepaalde aandoeningen gemakkelijker te bestrijden.
- De kleine kwaaltjes en de ziekten die het kind in de eerste maanden van zijn leven doormaakt, bouwen zijn afweer op. Zijn organisme onthoudt de juiste reactie bij een nieuwe besmetting.
Hoe ondersteunt u het immuunsysteem?
Het immuunsysteem houdt ons dus gezond: het is altijd alert en waakt voortdurend over u. Maar waakt u ook over het immuunsysteem? Soms kunnen bepaalde gedragingen of gewoonten onze afweer verlagen en ons kwetsbaar maken voor ziekten. Maar bepaalde dagelijkse gewoonten kunnen uw immuunrespons versterken:
- Voldoende slapen: gebrek aan rust kan een verwoestend effect hebben op uw immuniteit en u kwetsbaar maken voor infecties. Onderzoek toont aan dat een volwassene elke nacht 7 tot 8 uur slaap nodig heeft.
- Goed eten: om goed te functioneren hebt u een voeding nodig die rijk is aan vitaminen en mineralen. Ultrabewerkt industrieel voedsel is voedingskundig zeer arm. Door gevarieerde, onbewerkte voedingsmiddelen te eten, vergroot u uw kansen zo veel mogelijk.
- Actief zijn, al is het maar een beetje: uw lichaam is gemaakt om te bewegen. Studies hebben aangetoond dat een gebrek aan lichaamsbeweging kan bijdragen aan een verzwakt immuunsysteem en aan meer aandoeningen, zoals hartproblemen of diabetes. Artsen raden aan dagelijks 30 minuten te wandelen.
Wat is CBD?
CBD, of cannabidiol, is een molecuul dat de laatste jaren erg in trek is. Het dankt zijn populariteit aan de vele eigenschappen die men het toeschrijft, zonder dat er enige gezondheidsclaim over is toegestaan. Het komt uit hennep (Cannabis Sativa), een plant die al duizenden jaren wordt gebruikt, en behoort tot de familie van de cannabinoïden. En ook al klinkt die naam voor de meesten van ons wat barbaars, cannabinoïden zijn u misschien niet helemaal onbekend. Hebt u toevallig nooit van THC gehoord? THC behoort tot dezelfde familie als CBD, en het gebruik ervan is in de meeste landen verboden vanwege de psychoactieve effecten. THC komt ook uit cannabis, maar niet uit dezelfde plant. Cannabis is namelijk een familie van planten:
- Cannabis Sativa, of industriële hennep, waaruit CBD-olie wordt gemaakt. CBD (cannabidiol) zit in de bloemen van de plant.
- Cannabis Indica: wordt illegaal geteeld vanwege het hoge THC-gehalte.
- Cannabis Ruderalis: arm aan CBD en aan THC, deze plant interesseert weinig mensen.
Zoals u ziet, lijdt cannabis in het algemeen onterecht onder het recreatieve gebruik van THC. Producten op basis van CBD worden gemaakt van hennep (Cannabis Sativa), waarvan het THC-gehalte in Frankrijk niet hoger mag zijn dan 0,3%; in de producten kunnen sporen van THC achterblijven.
CBD en het endocannabinoïdesysteem
Het endocannabinoïdesysteem (ECS), ontdekt aan het einde van de jaren 1980 en het begin van de jaren 1990, is bij alle zoogdieren aanwezig. Het is een complex mechanisme met een groot netwerk van receptoren verspreid over het hele organisme. Onderzoek wijst erop dat het bijdraagt aan de homeostase. Het speelt dus een rol bij de regulatie van onze verschillende inwendige systemen, zoals het zenuwstelsel, het hart, de longen enzovoort. Om bepaalde signalen door te geven en onze homeostase te regelen, zoals onze slaap, onze stemming, onze eetlust of onze hormoonproductie, gebruikt het ECS cannabinoïden. Zo zijn aan het oppervlak van de cellen membraanreceptoren ontdekt die gevoelig zijn voor die moleculen. De cannabinoïden zetten biologische signalen in gang die tot effecten in het organisme leiden. Studies hebben het bestaan aangetoond van twee soorten cannabinoïdereceptoren met duidelijk verschillende werkingen:
- De CB1-receptoren bevinden zich vooral in het zenuwstelsel, maar ze komen ook voor in het hart, de botten, de ogen, de spieren enzovoort.
- De CB2-receptoren zitten dan weer grotendeels in het immuunsysteem en in mindere mate in het centrale zenuwstelsel. Van ontdekking tot ontdekking hebben studies aangetoond dat het endocannabinoïdesysteem bijdraagt aan de ontwikkeling van de hersenen bij het embryo. Maar ook dat het verschillende belangrijke functies regelt, zoals slaap, pijn, ontsteking, eetlust, immuniteit, de stressreactie en nog vele andere. Het endocannabinoïdesysteem wordt vandaag door de wetenschappelijke gemeenschap beschouwd als een belangrijk biologisch systeem dat bijdraagt aan de homeostase van ons organisme; de werking ervan moet grotendeels nog worden onderzocht.
Wat gebeurt er als het lichaam niet genoeg endocannabinoïden aanmaakt?
Dr. Ethan Russo, een gerenommeerd neuroloog, is een van de grootste specialisten van het ECS. Hij was de eerste die het idee uitwerkte dat een mogelijk chronisch tekort aan endocannabinoïden aan de basis zou kunnen liggen van tal van ziekten. Hij is voormalig voorzitter van de „Internationale Vereniging voor Cannabinoïdeonderzoek”, voormalig voorzitter van de „Internationale Vereniging voor Cannabinoïdegeneesmiddelen” en voormalig hoofdredacteur van het „Journal of Cannabis Therapeutics”. Hij was medisch directeur van „PHYTECS”. Hij heeft lang gewerkt aan de behandeling van chronische pijn en aan medicinale cannabis.
In een artikel uit 2004 stelde Ethan Russo dat migraine, fibromyalgie of het prikkelbaredarmsyndroom verband zouden kunnen houden met een tekort aan endocannabinoïden; in 2016 heeft hij die hypothese opnieuw onderzocht en uitgebreid tot andere, met name ontstekingsgerelateerde, aandoeningen.
Deze theorie van het klinische endocannabinoïdetekort blijft een onderzoekshypothese: ze is tot op heden niet aangetoond.
Wat zou dan de rol van CBD kunnen zijn?
CBD werkt indirect in op de CB1- en CB2-receptoren en op andere doelwitten. De effecten ervan op het ECS en op de homeostase worden onderzocht, maar niets wijst erop dat het de werking van het immuunsysteem verbetert. Dit zijn de onderzochte onderzoeksrichtingen, zonder vaststaand resultaat:
- Ontsteking: preklinisch onderzoek bij dieren (MECHA et al. 2013, KOZELA et al. 2013, BUCCELLATO et al. 2011, RIBEIRO et al. 2012) verkent een ontstekingsremmend effect; die resultaten zijn niet op de mens over te dragen. Let op: een effect op de immuniteit kan ook een verlaagde afweer betekenen, wat tot voorzichtigheid aanmaant.
- Pijn: studies onderzoeken dit, met uiteenlopende resultaten waaruit geen conclusie te trekken valt.
- Angst: in 2011 verkende een Braziliaanse studie (Bergamaschi et al.) bij 24 patiënten met sociale angst deze richting, met een te kleine groep om te kunnen concluderen.
- Slaap: een studie bij ratten (2013 CHAGAS et al.) stelde een langere slaapduur vast, een resultaat dat niet op de mens over te dragen is.
De best erkende steunpilaren van de immuniteit blijven slaap, gevarieerde voeding, lichaamsbeweging en vaccinatie. CBD kan een wisselwerking hebben met bepaalde geneesmiddelen, met name de immunosuppressiva die na een transplantatie worden voorgeschreven. CBD is geen geneesmiddel: vraag bij een gezondheidsprobleem het advies van een arts.
